Νέο Κληρονομικό Δίκαιο 2026: Κληρονομικές Συμβάσεις, Νόμιμη Μοίρα και το Φορολογικό Κενό που Απειλεί τη Νέα Νομοθεσία

Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 τέθηκε σε πλήρη ισχύ ο νόμος 5303/2026, ο οποίος αντικαθιστά εξ ολοκλήρου το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου στην Ελλάδα εδώ και οκτώ δεκαετίες. Ωστόσο, η ΠΟΜΙΔΑ — η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ιδιοκτητών Ακινήτων — εγείρει κρίσιμο ζήτημα: χωρίς φορολογική εξομοίωση των νέων κληρονομικών συμβάσεων με τις γονικές παροχές, ο πιο καινοτόμος θεσμός της νέας νομοθεσίας κινδυνεύει να μείνει ανενεργός.

Οι Σημαντικότερες Αλλαγές του Νέου Κληρονομικού Δικαίου

Η νέα νομοθεσία φέρνει μια σειρά από ριζικές αλλαγές που αφορούν άμεσα ιδιοκτήτες ακινήτων, οικογενειακές επιχειρήσεις και επαγγελματίες συμβούλους:

• Αυτόματος διαχωρισμός κληρονομικής από ατομική περιουσία: ο κληρονόμος ευθύνεται πλέον ΜΟΝΟ μέχρι την αξία της κληρονομίας — τελεί υπό το τέλος ο «κρυφός χρέους» κίνδυνος

• Μετατροπή νόμιμης μοίρας σε χρηματική αξίωση: αποτρέπει την κληρονομική κατάτμηση ακινήτων σε μικρά μερίδια

• Εισαγωγή κληρονομικών συμβάσεων: για πρώτη φορά επιτρέπεται η εν ζωή οργάνωση της κληρονομικής διαδοχής — ιδίως για οικογενειακές επιχειρήσεις

• Προσαρμογή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας — ενισχυμένη προστασία επιζώντος συζύγου/συντρόφου

Το Κρίσιμο Φορολογικό Κενό που Επισημαίνει η ΠΟΜΙΔΑ

Οι κληρονομικές συμβάσεις — ο πιο φιλόδοξος θεσμός της νέας νομοθεσίας — επιτρέπουν σε κάποιον εν ζωή να οργανώσει τη διαδοχή, υπογράφοντας συμβόλαιο με τους μελλοντικούς κληρονόμους του. Ωστόσο, ενώ οι γονικές παροχές ακινήτων απολαύουν αφορολόγητου ορίου 800.000 ευρώ ανά γονέα/τέκνο, οι κληρονομικές συμβάσεις υπόκεινται στον πολύ χαμηλότερο κλίμακα φόρου κληρονομιάς. Αυτή η ανισότητα καθιστά τις κληρονομικές συμβάσεις ουσιαστικά άχρηστες για τη διαχείριση σημαντικής ακίνητης περιουσίας.

Επιπτώσεις στην Αγορά Ακινήτων και τις Επιχειρήσεις

Για τις οικογενειακές επιχειρήσεις, το φορολογικό κενό είναι ιδιαίτερα επώδυνο. Η μεταβίβαση επιχειρηματικής ακίνητης περιουσίας μέσω κληρονομικής σύμβασης — με στόχο την αποφυγή διενέξεων και τη διασφάλιση συνέχειας — θα επέφερε σημαντικά υψηλότερο φορολογικό κόστος σε σχέση με μια απλή γονική παροχή. Ιδιοκτήτες ακινήτων με πολλαπλά ακίνητα βρίσκονται μπροστά σε ένα ακόμα παράλογο: ο νόμος τους δίνει νέα εργαλεία, αλλά η φορολογική αντιμετώπιση τα αχρηστεύει.

Στρατηγικό Σχόλιο

Η μεταρρύθμιση του κληρονομικού δικαίου είναι νομικά εντυπωσιακή — αλλά η πρακτική της αξία εξαρτάται από τη φορολογική νομοθεσία. Σε περίπτωση που δεν επέλθει η φορολογική εξομοίωση που αιτείται η ΠΟΜΙΔΑ, οι κληρονομικές συμβάσεις θα χρησιμοποιούνται μόνο σε εξαιρετικά μικρά ποσά, στερώντας ουσία από τη μεγαλύτερη καινοτομία του νόμου. Λογιστές, νομικοί σύμβουλοι και συμβολαιογράφοι θα πρέπει να παρακολουθούν αν και πότε νομοθετηθεί η φορολογική εξομοίωση, καθώς αυτό θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο σχεδιασμού οικογενειακής περιουσίας.

Βασικά Σημεία

• Ν. 5303/2026 σε ισχύ από 16/9/2026 — η μεγαλύτερη μεταρρύθμιση κληρονομικού δικαίου σε 80 χρόνια

• Κληρονόμος δεν κινδυνεύει πλέον με «κρυφά χρέη» θανόντος

• Νόμιμη μοίρα: μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση — λιγότερα προβλήματα κατάτμησης ακινήτων

• ΚΡΙΣΙΜΟ: κληρονομικές συμβάσεις υπόκεινται σε δυσμενέστερη φορολογία από τις γονικές παροχές

• Η ΠΟΜΙΔΑ ζητά άμεση νομοθετική παρέμβαση για φορολογική εξομοίωση

• Εφαρμόζεται για θανάτους από 16/9/2026 και μετά

Συμπέρασμα

Η νέα νομοθεσία ανοίγει δρόμους που ήταν κλειστοί για γενιές. Όμως, αν η φορολογική μεταρρύθμιση δεν ακολουθήσει, το νέο Κληρονομικό Δίκαιο θα παραμείνει ατελές. Ιδιοκτήτες, δικηγόροι, συμβολαιογράφοι και λογιστές οφείλουν να παρακολουθούν την εξέλιξη στο φορολογικό μέτωπο — και να σχεδιάζουν μεταβιβάσεις ακινήτων με βάση το τρέχον νομικό πλαίσιο, μέχρι ότου επέλθει η αναγκαία εξομοίωση.

Πηγή: taxheaven.gr — Διαβάστε το πλήρες άρθρο εδώ: https://www.taxheaven.gr/news/74643/pomida-keno-gramma-oi-klhronomikes-symbaseis-an-den-exomoiwooyn-forologika-me-tis-gonikes-paroxes

Αυτό το περιεχόμενο δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης.