Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων: Το Νομικό Αδιέξοδο που Απαιτεί Άμεση Κρατική Παρέμβαση

Στον κόσμο της εταιρικής συμμόρφωσης, σπανίως συναντάς περίπτωση όπου το να διορθώσεις ένα λάθος μπορεί να σε τιμωρήσει περισσότερο από το να το αφήσεις αδιόρθωτο. Αυτό ακριβώς είναι το αδιέξοδο που αντιμετωπίζουν σήμερα χιλιάδες ελληνικές επιχειρήσεις απέναντι στο Κεντρικό Μητρώο Πραγματικών Δικαιούχων (ΚΜΠΔ). Η κατάσταση απαιτεί άμεση νομοθετική και διοικητική διευκρίνιση.

Το Πρόβλημα: Ερμηνευτική Ασάφεια που Κοστίζει 20.000 Ευρώ

Σε πρόσφατη απόφαση επί ενδικοφανούς προσφυγής, η Διοίκηση επέβαλε πρόστιμο 20.000 ευρώ σε εταιρεία επειδή δεν είχε δηλώσει μέτοχο που κατείχε μόλις 4% του μετοχικού κεφαλαίου — χωρίς δικαίωμα ψήφου, χωρίς εξουσία αρνησικυρίας, χωρίς ρόλο στη διοίκηση. Ο κύριος μέτοχος, με 96%, είχε κανονικά καταχωριστεί.

Η ερμηνεία αυτή της Διοίκησης υπερβαίνει κατά πολύ αυτό που ορίζει ο νόμος 4557/2018: «πραγματικός δικαιούχος» είναι το φυσικό πρόσωπο που τελικά κατέχει ή ελέγχει την εταιρεία. Το 25% λειτουργεί ως ένδειξη ελέγχου, όχι ως αυτόματο κριτήριο εγγραφής. Ένα πρόσωπο με 4%, χωρίς κανένα δικαίωμα ελέγχου, εξ ορισμού δεν πληροί τα κριτήρια του «πραγματικού δικαιούχου».

Το Παράδοξο: Η Διόρθωση ως Παραδοχή Παράβασης

Το ουσιαστικό νομικό αδιέξοδο έχει ως εξής: αν μια επιχείρηση δεν συμπεριέλαβε στο ΚΜΠΔ μικρομετόχους χωρίς δικαιώματα ελέγχου, κινδυνεύει με πρόστιμο σε μελλοντικό έλεγχο. Αν, όμως, αποφασίσει να διορθώσει τη δήλωσή της προσθέτοντας αυτά τα πρόσωπα, η ίδια η τροποποίηση αποδεικνύει ότι η αρχική δήλωση ήταν ελλιπής — και αυτό μπορεί να αποτελέσει αφορμή για κύρωση.

Η Πολιτεία δεν μπορεί να ζητά συμμόρφωση και παράλληλα να τιμωρεί την ίδια τη διαδικασία συμμόρφωσης. Πρόκειται για ένα θεσμικό παράδοξο που πλήττει κυρίως τις οικογενειακές επιχειρήσεις, όπου η συγγένεια ανάμεσα σε μετόχους εύκολα ερμηνεύεται — λανθασμένα — ως τεκμήριο κοινής δράσης και ελέγχου.

Επιπτώσεις στην Αγορά και στις Επιχειρήσεις

Η αβεβαιότητα γύρω από το ΚΜΠΔ έχει πρακτικές επιπτώσεις για ευρύ κύκλο επαγγελματιών. Οι λογιστές και φοροτεχνικοί καλούνται να διαχειριστούν μια ασάφεια που δεν έχει ακόμη αντιμετωπιστεί με δεσμευτική εγκύκλιο. Οι νομικοί σύμβουλοι πρέπει να αξιολογήσουν τις μετοχικές δομές πελατών τους υπό ένα ασαφές ερμηνευτικό πλαίσιο. Οι επιχειρήσεις φέρουν πλέον έναν πρόσθετο κίνδυνο συμμόρφωσης που δεν σχετίζεται με πραγματική απόκρυψη ιδιοκτησίας.

Τι Απαιτείται: Άμεσες Κανονιστικές Δράσεις

Το ζήτημα δεν είναι νέο: ήδη από τον Δεκέμβριο 2025 έχει τεθεί σε κοινοβουλευτικό επίπεδο, ενώ τον Μάιο 2026 η ΠΟΦΕΕ κατέθεσε συγκεκριμένες προτάσεις για αναμόρφωση του πλαισίου. Αυτό που λείπει είναι η ρητή, δεσμευτική διοικητική απάντηση. Χρειάζεται:

• Σαφής εγκύκλιος που διακρίνει τον πραγματικό δικαιούχο από απλή ιδιοκτησιακή συμμετοχή

• Εύλογη μεταβατική περίοδος για τροποποίηση δηλώσεων χωρίς κίνδυνο κύρωσης

• Επανεξέταση υποθέσεων με πρόστιμα αποκλειστικά για μη εγγραφή μικρομετόχου χωρίς έλεγχο

• Αξιοποίηση των προτάσεων ΠΟΦΕΕ για αναμόρφωση του πλαισίου κυρώσεων

Βασικά Σημεία

• Πρόστιμο €20.000 για μη καταχώριση μετόχου 4% χωρίς ουσιαστικά δικαιώματα ελέγχου

• Ο ν. 4557/2018 ορίζει πραγματικό δικαιούχο τον κατέχοντα/ελέγχοντα — το 25% είναι ένδειξη, όχι αυτόματο κριτήριο

• Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι οικογενειακές επιχειρήσεις και οι ΑΕ με διασκορπισμένη μετοχική δομή

• Η ΠΟΦΕΕ έχει ήδη καταθέσει προτάσεις — αναμένεται κρατική ανταπόκριση

Συμπέρασμα

Το ΚΜΠΔ είναι ένα εργαλείο διαφάνειας με υψηλή προστιθέμενη αξία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Ωστόσο, δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά όταν ο νόμος λέει ένα και η διοικητική πρακτική λέει άλλο. Οι επιχειρήσεις και οι σύμβουλοί τους οφείλουν να επανεξετάσουν άμεσα τις δηλώσεις τους, λαμβάνοντας παράλληλα νομική κάλυψη. Η Πολιτεία οφείλει να απαντήσει.

Πηγή: taxheaven.gr | Διαβάστε το πλήρες άρθρο εδώ: https://www.taxheaven.gr/news/74238/mhtrwo-pragmatikwn-dikaioyxwn-xreiazetai-amesh-parembash-ths-politeias